Gevlekte aronskelk

De gevlekte aronskelk: een giftige plant

De gevlekte aronskelk, de arum maculatum, is een inheemse plant. Een van de eerste planten die in het vroege voorjaar te zien is en zelfs bloeit in de kruidentuin. Het is een aparte plant qua vorm. Bladeren, bloemen en de bessen laten zich makkelijk onderscheiden van andere planten. In de zomer sterven de bladeren en het schutblad af en verschijnen er groene besjes, die later in de tijd fel oranjerood worden. Tijdens de bloei zie je een schutblad met daarin een stinkende bloeikolf.  Insecten die die geur lekker vinden, kunnen er wel in, maar niet meer uit. Pas na de bestuiving krijgen ze hun vrijheid terug.

Betekenis van de naam

Gekweekte aronskelken, die smetteloos wit zijn, doen veel mensen herinneren aan droevige momenten. Vooral vroeger werden de bloemen in stemmige boeketten gebruikt bij begrafenissen. De aronskelken in de kruidentuin roepen die associatie niet op, omdat ze minder opvallend zijn en niet zo maagdelijk wit. Het woord ‘gevlekt’, maculatum in het Latijn,  verwijst naar bruinzwarte vlekken op de bladeren. Overigens zijn de vlekken niet altijd te zien.

Het Latijnse woord ‘arum’ in de wetenschappelijke naam van de aronskelk  is afgeleid van aron, de naam van deze plant in de Griekse oudheid. Arum verwijst naar de familie van de aronskelken: Araceae.   De bloemen in deze familie zijn klein en staan bij elkaar op een vlezige aar, die omvat wordt door een groot schutblad. De kelk, het tweede deel van de Nederlandse naam duidt op de vorm van het schutblad dat als een kelk de bloeikolf omvat.

Door de eeuwen heen zijn er rondom de gevlekte aronskelk verschillende legendes ontstaan. In een verhaal wordt aan de aronskelk een voorspellende waarde toegekend. Men zou aan de grootte van een bloeikolf kunnen zien of het een goed oogstjaar zou worden. Er zijn ook veel volksnamen. Bij Zutphen zou de aronskelk lang geleden ‘kindje-in-het-pak’ heten, dat sloeg op de bloeikolf in het schutblad. In Zuid Holland en Walcheren is de naam kalfspoot of kalfsvoet bekend vanwege de bladvorm.

Geneeskrachtige werking

Alle delen van de plant zijn giftig. Vroeger werden de knollen van de plant als voedsel gebruikt omdat ze veel zetmeel bevatten. De knollen werden gekookt en geroosterd. Door verhitting verdween de giftigheid. De bladeren, bloemen en bessen zijn ook giftig door de aanwezigheid van verschillende stoffen. Zelfmedicatie is daarom gevaarlijk.

Sinds de Middeleeuwen werd de gevlekte aronskelk als geneeskruid gekweekt. Apothekers en homeopaten verwerkten de plant als medicijn tegen verkoudheid, heesheid, bronchitis en ontsteking van de slijmvliezen.

Recentelijk hebben verschillende wetenschappelijke studies naar de gevlekte aronskelk plaatsgevonden. Een wetenschappelijk onderzoek op muizen heeft aangetoond dat de gevlekte aronskelk wondgenezing bevordert en een ander onderzoek laat zien dat de gevlekte aronskelk als natuurlijke bron een goede vervanging zou kunnen zijn voor synthetische antioxidanten in verschillende voedingsstoffen. Verdere studies bij de genoemde onderzoeken zijn noodzakelijk  voordat er aan toepassing gedacht kan worden..

Betty Driehuis