De dichter en schrijver Jacob van Maerlant [± 1225 – 1291] schreef in zijn “Naturen Bloeme”
Viola
Men siede in olie die bloemen
Ende dolie, datmer uut siet coemen,
Dien duwemen doer een cleet,
Dats diemen violate heet.
Men sal dien sijn hovet zwert,
Ist dat hem van hitten deert,
Tvoerhoeft ende slaep salven daer mede,
Ets hem grote behoudenichede.
De tuin is -nu ik dit schrijf- nog in rust. Van het Maarts Viooltje is nog niks te zien.
Mijn hart maakt altijd een sprongetje wanneer ik het weer zie.
Het eerst komen de kleine rondachtige, niervormige blaadjes. Het blijft allemaal wat dicht bij de grond. Dan verschijnen die mooie paarse, violetachtige bloempjes die zo heerlijk -en ook zo vluchtig- ruiken. De soortnaam Odorata verwijst naar de geur. Het bloeit van maart tot eind mei. Langzaam verdwijnt het dan weer onder de grond.
Het maarts viooltje komt al vele jaren voor in de kruidentuin. Het groeit en bloeit rond de mispel die in het midden staat. In sommige jaren uitbundig. Het afgelopen jaar helaas zo weinig dat je maar het beste een loep mee kon nemen om het te vinden. Maar het was er nog wel. Buiten de kruidentuin bloeit het onder andere volop langs het fietspad in de buurt van het AMC aan de westkant van de spoorlijn.
Het maarts viooltje [Viola Odorata] hoort tot de grote ‘violenfamilie’ waar ook het driekleurig viooltje [Viola Tricolor] en veel meer ‘viooltjes’ toe horen.
Viooltjes spreken altijd tot de verbeelding, zowel in tuinen als in het wild.
In de Germaanse overlevering groeit het maarts viooltje op de plaats waar de lentegodin in het voorjaar met haar voet de aarde aanraakt.
Al in vroege tijden scheen men bij kwalen aftreksels en zalven van het driekleurig viooltje en het maarts viooltje te gebruiken. Alle viooltjes schijnen ongeveer diezelfde geneeskrachtige stoffen te bevatten. Het meest zijn die te vinden in het driekleurig viooltje.
Het gebruik van het maarts viooltje en het driekleurig viooltje kende en kent veel toepassingen binnen de geneeskunde. Van het maarts viooltje worden vooral ook de verse bloemblaadjes benut voor bijvoorbeeld een hoestdrank.
Van het maarts viooltje werden ook al sinds eeuwen de geurstoffen van de plant benut; bij het maken van parfum en voor het bereiden van drank. En ook om de muffe lucht uit huizen en kerken te verdrijven. In oude kruidenrecepten komt het al voor als bestanddeel van gorgeldrankjes en mondwater.
In de geïllustreerde kruidenencyclopedie van Nico Vermeulen [te vinden in de bibliotheek van de Ruige Hof staat over het driekleurig viooltje te lezen: “heeft vooral een uitstekende reputatie verworven als middel tegen luiereczeem, dauwworm en andere huidaandoeningen. Het wordt in zalven en in crèmes verwerkt en het aftreksel van het kruid werkt zuiverend. Met deze thee maakt men het eten van heel kleine kinderen aan. Homeopathisch wordt het tegen dezelfde aandoeningen gebruikt”.
Andere namen voor het maarts viooltje zijn: blauw engeltje, boodskapjes, welriekend viooltje…
Voor het driekleurig viooltje onder andere: achterumkiekertje.
Ik ga proberen in het voorjaar van die mooie gesuikerde bloempjes te maken, die je wel bij een dessert krijgt.
Anke