Salie

Salie – Salvia officinalis – ‘echte salie’

De naam Salvia komt van ‘salvare’ dat ‘redden, verlossen’ betekent of ‘salvere’ dat ‘genezen’ betekent. Officinalis is door Linnaeus bij de naamgeving vaak als tweede naam toegevoegd bij planten die een bewezen medicinaal of culinair gebruik hadden.

Salie was in de oudheid sterk in trek als geneeskruid. Het was oorspronkelijk hier niet inheems. Naar alle waarschijnlijkheid is het door de monniken vanuit het Middellandse Zeegebied via de Alpen naar onze streken gebracht en in de kloostertuinen geplant. In 1150 luidde een versregel van een geneeskundigenschool te Salerno: “hoe zal de mens sterven bij wie salie in de tuin groeit…”. In de 14e eeuw schreef men over deze plant: ‘salvia de redster, de bemiddelaarster van de natuur.’ In de Middeleeuwen werd het beschouwd als een middel tegen álle kwalen. In latere eeuwen raakte het medicinale gebruik ervan weer op de achtergrond.

Het is een plant met een mooi, zacht aanvoelend grijsgroen en wat slap blad, stérk aromatisch. Het staat in de kruidentuin in het ‘mediterrane’ deel. In strenge winters loopt het blad schade op, maar de plant herstelt zich ook weer.

Het culinaire gebruik is het beste bekend gebleven. Een paar salieblaadjes bij het bakken of braden bevordert de spijsvertering. Het geeft een lekkere volle en aparte smaak aan de gerechten. Niet eens zo heel lang geleden was het gebruikelijk om jonge kinderen die niet konden slapen een beker saliemelk te geven. Warme melk waarin wat salieblaadjes getrokken waren. Ze zouden er rustig van worden.

Het medicinale gebruik is zoals eerder gezegd wat op de achtergrond geraakt.
Inheemse volken van de VS zouden de rook van smeulende salie gebruiken om hun ceremoniële ruimtes te reinigen.

In de kruidenencyclopedie van Nico Vermeulen [in de bibliotheek van de Ruige Hof] is ook over salie geschreven. De thee ervan zou heel geschikt zou zijn als gorgelmiddel tegen ontstekingen in de mond, het tandvlees en de keel. Het zou ook de zweetaanvallen bij overgangsklachten remmen. Salie moet niet in grote hoeveelheden of langdurig achter elkaar worden genomen. Het zou zelfs epileptische aanvallen kunnen veroorzaken bij verkeerd gebruik… Ook zwangere vrouwen worden gewaarschuwd er niet te veel van te gebruiken. Bij homeopathisch gebruik zijn er geen bijwerkingen te vrezen.
Aldus een samenvatting van de kruidenencyclopedie.

Die epilepsie komt ook al voor in ‘der Naturen Bloeme van Jacob van Maerlant [± 1225 – 1291] en dan juist als geneesmiddel:

Salvia es heet ende droghe;
Haer blade sijn te prisene hoghe,
Want wijn ghesoden daer mede
Es goet jeghen juchtichede
Ende jeghen epilencie,
Dats ene sware maladie.

Een geheimzinnig kruid.

Anke